Ratko Mladić, nekadašnji komandant Vojske Republike Srpske (VRS), ostat će upamćen kao jedan od najodgovornijih za najteže zločine počinjene tokom rata u Bosni i Hercegovini. Međunarodni sudovi pravosnažno su ga osudili na doživotni zatvor zbog genocida, progona, istrebljenja, ubistava, deportacija i drugih zločina.
Mladić je rođen 12. marta 1942. godine u Kalinoviku. Tokom rata u BiH nalazio se na čelu VRS-a i imao je jednu od ključnih uloga u vojnim operacijama koje su za posljedicu imale masovna stradanja i protjerivanja civilnog stanovništva.
Međunarodni krivični tribunal za bivšu Jugoslaviju (ICTY) utvrdio je njegovu odgovornost za genocid u Srebrenici, gdje je u julu 1995. godine ubijeno više od 8.000 Bošnjaka, uglavnom muškaraca i dječaka. Međunarodni sudovi zločine počinjene u Srebrenici pravosnažno su okvalifikovali kao genocid.
Pored Srebrenice, Mladić je osuđen i za zločine povezane s višegodišnjom opsadom Sarajeva, tokom koje je civilno stanovništvo bilo izloženo granatiranju i snajperskim napadima. Presudom su obuhvaćeni i progoni, deportacije i prisilno premještanje stanovništva, kao i uzimanje pripadnika mirovnih snaga UN-a za taoce.
Posebno su ostale zabilježene njegove riječi iz Srebrenice 11. jula 1995. godine, kada je pred kamerama izjavio:
“Evo nas u srpskoj Srebrenici.”
Tom prilikom govorio je i o predaji grada srpskom narodu te o “poravnanju računa s Turcima”, što je kasnije postalo jedan od najpoznatijih snimaka povezanih s padom Srebrenice.
Mladićeva odgovornost nije utvrđena samo na osnovu pojedinačnih svjedočenja. Tužilaštvo je tokom sudskog postupka predstavilo obimnu dokumentaciju, vojne zapise, naredbe, presretnute komunikacije, iskaze svjedoka i druge materijalne dokaze.
Nakon završetka rata, Mladić je gotovo 16 godina bio u bjekstvu. Bio je jedan od najtraženijih optuženika Haškog tribunala, a njegovo skrivanje godinama je predstavljalo jedno od najosjetljivijih pitanja u odnosima Srbije s međunarodnim institucijama.
Uhapšen je 26. maja 2011. godine u selu Lazarevo kod Zrenjanina. Nakon hapšenja izručen je Haškom tribunalu, gdje mu je počelo suđenje za najteže zločine počinjene tokom rata u BiH.
Prvostepenom presudom 2017. godine osuđen je na doživotni zatvor, a Mehanizam za međunarodne krivične tribunale potvrdio je 2021. godine gotovo sve ključne nalaze prvostepene presude i pravosnažno mu izrekao kaznu doživotnog zatvora.
Ime Ratka Mladića tako je ostalo trajno vezano za Srebrenicu, opsadu Sarajeva i druge zločine počinjene tokom rata u BiH, dok je njegova komandna odgovornost za dio tih zločina potvrđena pravosnažnim presudama međunarodnih sudova.
